De zes examens vakbekwaamheid, en waarom twee ervan de struikelblokken zijn

Voor het diploma Vakbekwaamheid Ondernemer beroepsgoederenvervoer moet je zes examens halen bij het CBR. Je mag de volgorde zelf kiezen en je hoeft ze niet in één keer te doen. Er geldt wel een termijn: alle zes binnen vijf jaar.

Vier van de zes zijn goed te doen als je gestructureerd leert. Twee zijn dat niet. Dit artikel legt uit waar dat verschil vandaan komt, want als je dat begrijpt weet je ook waar je je tijd in moet steken.

De vier die te leren zijn

Bedrijfsmanagement Goederen

Hoe je een transportbedrijf opzet en bestuurt. Rechtsvormen, inschrijving, verzekeringen, contracten, aansprakelijkheid en de spelregels van de markt.

Veel begrippen, weinig rekenwerk. Dit is stampwerk. Als je de stof doorneemt en oefenvragen maakt, kom je er.

Personeelsmanagement Goederen

Arbeidsrecht, de cao voor het beroepsgoederenvervoer, rij- en rusttijden, arbeidstijden en personeelsadministratie.

Ook stampwerk, en ook goed te doen. Dit is wel het examen waar de meeste irritatie zit, en daar komen we verderop op terug.

Wegvervoer Goederen deel 1

De papieren kant van het vervoer. Vervoersdocumenten, CMR, de Nederlandse vervoersvoorwaarden, wanneer jij als vervoerder aansprakelijk bent voor schade aan de lading en hoe je dat verzekert.

Als je al als chauffeur werkt, herken je hier veel van. Dat maakt het een goed examen om mee te beginnen.

Wegvervoer Goederen deel 2

De praktische kant. Afmetingen en gewichten, lading zekeren, techniek en onderhoud, bijzondere transporten en wat er anders is als je de grens over gaat.

Net als deel 1: als je het vak al doet, is dit grotendeels bevestiging van wat je weet.

De twee die anders zijn

Calculatie

Wat een kilometer je werkelijk kost, en welk tarief daarbij hoort. Vaste en variabele kosten, kostprijs per uur en per kilometer, bezettingsgraad, marge.

Negentig minuten. Casussen. Je moet zelf rekenen.

Financieel management

Balans, winst-en-verliesrekening, liquiditeit, investeren en financieren.

Ook negentig minuten, ook casussen, ook rekenen.

Waarom die twee anders zijn

Bij de andere vier krijg je een vraag en is er een antwoord dat je kent of niet kent. Bij deze twee krijg je een situatie, en daar moet je zelf een bedrag uit halen. Je kunt de theorie perfect kennen en er alsnog naast zitten, omdat je een kostenpost in de verkeerde categorie zet of een stap in de verkeerde volgorde doet.

Daar komt tijdsdruk bij. Negentig minuten klinkt ruim, maar niet als je halverwege een som opnieuw moet beginnen omdat je iets over het hoofd zag.

Je ziet het terug in de markt. Opleiders vragen voor deze twee modules ongeveer het dubbele van wat ze voor de andere vragen. Dat is geen toeval. Daar zit de uitval, en dus ook het geld.

Het goede nieuws

Het is geen wiskunde. Er zit geen algebra in en je hoeft niets te bewijzen.

Het zijn in de praktijk een stuk of tien terugkerende sommen. Kostprijs per kilometer. Kostprijs per uur. Wat is vast en wat is variabel. Wat doet leegstand met je tarief. Hoe lees je een balans. Wat betekent liquiditeit voor de vraag of je die tweede bus kunt betalen.

Als je die tien kunt dromen, haal je het. Het verschil tussen zakken en slagen zit niet in slimmer zijn, maar in vaker geoefend hebben.

En je hebt er iets aan. De sommen uit Calculatie zijn precies de sommen die bepalen of je aan het eind van het jaar geld overhoudt. We kennen genoeg rijders die jaren voor een tarief reden waar hun eigen kosten niet uit kwamen, omdat ze nooit hadden uitgerekend wat die kilometer echt kostte.

De ergernis: Personeelsmanagement zonder personeel

De vraag die we het vaakst krijgen: ik rijd alleen, ik neem nooit iemand aan, waarom moet ik een examen doen over cao's en arbeidscontracten?

Het antwoord is kort en niet bevredigend: het moet, en er is geen vrijstelling. Het diploma is één geheel. Er is geen lichtere versie voor zzp'ers of voor bedrijven met één bus.

Wat het draaglijk maakt: dit is stampwerk. Het is geen rekenen. Als je de stof doorneemt en oefenvragen maakt, kom je erdoor. Zie het als een paar avonden die je moet investeren, niet als een obstakel.

In welke volgorde we ze zouden doen

1. Wegvervoer deel 1 of Bedrijfsmanagement. Begin met een examen dat je waarschijnlijk haalt. Een gehaald examen op zak verandert hoe je naar de rest kijkt.
2. Wegvervoer deel 2 en Personeelsmanagement. Doorwerken zolang je op stoom bent.
3. Calculatie. Nu, met de rest achter de rug, en met genoeg tijd om te oefenen.
4. Financieel management. Als laatste, want de kennis uit Calculatie helpt hier.

De fout die veel mensen maken is meteen met Calculatie beginnen, omdat dat het examen is waar ze het meest tegenop zien en er vanaf willen. Zak je daarop als eerste, dan zakt de moed erin en ligt het hele traject een half jaar stil.

Let op de termijn van vijf jaar

Vijf jaar klinkt ruim, en daar zit het gevaar. Het patroon is bijna altijd hetzelfde: twee examens gehaald, dan komt er werk tussen, een jaar later nog een, en dan blijkt het eerste examen bijna te verlopen.

Maak aan het begin een planning met data erin en houd je eraan. Als je alle zes binnen een jaar doet, heb je van die termijn nooit last.

Kort samengevat

• Zes examens, zelf de volgorde kiezen, alle zes binnen vijf jaar
• Vier zijn stampwerk en goed zelf te doen
• Calculatie en Financieel management vragen rekenen onder tijdsdruk, daar zit de uitval
• Het zijn een stuk of tien terugkerende sommen, geen wiskunde
• Personeelsmanagement moet ook zonder personeel, daar is niets aan te doen
• Begin met een makkelijke, niet met de moeilijkste